De Poolse stichting NEMO steunt het dorpsprotest tegen de komst van een open mijn in het dorp Mala Kamienica. Jan Stap en Huub Ruijgrok maakten voor NEMO een filmimpressie.
Het dorpje Mala Kamienica ligt in het zuid-westen van Polen, dichtbij de Duitse en Tsjechische grens aan de voet van het Reuzengebergte. Eeuwenlang hoorde de streek bij Duitsland en was het gebied beroemd door de bijzondere natuur en de vele monumenten. Alle vorstenhuizen hadden er een kasteel, er waren veel kuuroorden en in de dorpen waren overal pensions.
Na de 2e Wereldoorlog werden de Duitsers verdreven en de verdreven Polen uit de Oekraïne namen hun plaats in. Na de val van het communisme konden veel boeren het niet meer bolwerken en stopten met hun bedrijf. Het landschap werd niet meer onderhouden en verruigde. Als reactie ontstonden veel initiatieven om het dorpstoerisme weer te ontwikkelen, het monumentale landschap te beschermen en nieuwe vormen van landbouw te ontwikkelen. Maar ook nieuwe industrieën roken hun kans en kochten grond van boeren zonder te zeggen wat ze ermee wilden.
In 2003 kocht de Poolse mijnbouwfirma Pol Skal 100 ha grond in het dorp Mala Kamienica om daar een open steenmijn te ontwikkelen. De gevolgen zouden vreselijk zijn: de mijn zou niet alleen het monumentale landschap en de natuur aantasten en voorgoed vernietigen, maar ook het drinkwater, het toerisme en de landbouw. De mensen uit het dorp zouden er niets aan hebben. Ook zouden schadelijke stoffen kunnen vrijkomen, zoals uranium.
In de dorpen rond de mijn ontstond veel protest tegen de mijn. Er werden comités opgericht en men ging actie voeren. Iedereen was tegen. Ook de burgemeester en de gemeenteraad. Maar de provincie gaf toch een concessie om de mijnactiviteiten te beginnen. In Polen heeft het bedrijfsleven veel invloed in de politiek. De dorpsbewoners hebben veel brieven gestuurd naar de minister om het besluit van de provincie te vernietigen. En dan is gelukt! In de zomer van 2005 heeft de minister het besluit van de provincie vernietigd. Een echte overwinning voor de dorpsbewoners!
Maar de provincie moet nu een nieuwe beslissing nemen. Nog steeds is niet duidelijk of de mijn er komt of niet. De dorpsbewoners zullen tot het uiterste doorvechten om de mijn tegen te houden. Ook in het buitenland is veel steun voor de dorpsbewoners. De problemen in Stara Kamienica zijn een testcase wie het voor het zeggen heeft in Polen: de grote ondernemers of de dorpsbewoners. Polen heeft Europa veel te bieden: oerbossen, een eeuwenoud ongerept cultuurlandschap en veel monumenten. We moeten dat samen beschermen.
Filmen heb ik nooit als hobby gehad. Ik ben gewoon begonnen. Samen met fotograaf Hans van Rijk. Veel heb ik geleerd van Frans Bromet. Niet hoe je zeurderig moet vragen, maar hoe je een eerlijke reportage maakt, zonder de geïnterviewde woorden in de mond te leggen. Dat is lastiger dan je zou denken. Het moet er in één keer goed op staan.
Ik denk dat mijn filmwerk zich onderscheidt van dat van veel videoproductiebedrijven, doordat ik als filmer niet alleen op beeld en geluid let, maar erg sterk let op de inhoud. Verwacht dus films die dicht bij de realiteit staan.
